Er zijn dingen die geld nooit volledig kan compenseren. De pijn na een ernstig ongeluk. Het gevoel dat uw leven er anders uitziet dan het had moeten zijn. De levensvreugde die u bent kwijtgeraakt, misschien tijdelijk, misschien voorgoed. En toch kent ons rechtssysteem een vergoeding voor precies dit soort verlies. Dat heet smartengeld.
Smartengeld is geen automatische uitkering en ook geen vast bedrag. Het is een vergoeding die per iedere individuele situatie wordt vastgesteld. Daarbij wordt de Rotterdamse Schaal (www.rotterdamseschaal.nl) gebruikt. Een handleiding die in opdracht van de rechtspraak is opgesteld door de Erasmus Universiteit Rotterdam. Daarbij wordt gekeken naar de aard en ernst van het letsel en de gevolgen voor uw dagelijks leven. Ook wordt een vergelijking gemaakt met uitspraken in eerdere zaken. Die zijn gerubriceerd in de ANWB-Smartengeldgids. Hoe die beoordeling werkt, wanneer u er recht op heeft en wat u kunt verwachten: dat leest u op deze pagina.
Smartengeld is de juridische term voor immateriële schadevergoeding. Anders dan materiële schade, zoals medische kosten of inkomensverlies, gaat smartengeld over de schade die niet in een factuur of loonstrook tot uitdrukking komt. De wet noemt dit "nadeel dat niet in vermogensschade bestaat" (artikel 6:106 BW).
Concreet gaat het om vergoeding voor pijn en lichamelijk lijden, voor psychisch leed, voor het verlies van levensvreugde en voor de gevolgen van blijvende beperkingen in uw dagelijks functioneren. Als u na een verkeersongeval maandenlang niet kunt werken, niet kunt sporten, niet meer kunt genieten van de dingen die uw leven kleur geven, dan is dat verlies. Smartengeld erkent dat, ook al valt het niet in euro's uit te drukken.
Recht op smartengeld bestaat wanneer iemand anders aansprakelijk is voor uw letsel. Dat letsel kan lichamelijk zijn, maar ook psychisch. Een posttraumatische stressstoornis of een angststoornis na een ingrijpend incident wordt door de rechter erkend als grond voor smartengeld, mits een behandelaar de diagnose heeft gesteld.
Smartengeld kan aan de orde zijn in de volgende situaties:
Na een verkeersongeval, als voetganger, fietser of automobilist
Na een bedrijfsongeval, wanneer de werkgever zijn zorgplicht heeft geschonden
Na een medische fout, als een behandelaar een fout heeft gemaakt die tot schade heeft geleid
Allerlei vormen van psychisch letsel, ook als dat komt door een beroepsziekte, zoals bijvoorbeeld bij de politie, de brandweer, ambulancepersoneel enz.
Bij andere vormen van letsel waarvoor een derde aansprakelijk is
Heeft u letsel opgelopen en twijfelt u of uw situatie in aanmerking komt? Lees dan eerst meer over de basisvoorwaarden op onze pagina wanneer heeft u recht op schadevergoeding. Of neem direct contact op voor een gratis eerste beoordeling.
Dit is de vraag die de meeste mensen het meest bezighoudt, en tegelijk de vraag waar het minst eenduidige antwoord op bestaat. Er is in Nederland geen wettelijk vastgesteld tarief voor smartengeld. De hoogte wordt bepaald aan de hand van alle omstandigheden van het geval.
Rechters kijken daarbij naar:
De aard en ernst van het letsel
De duur van het hersteltraject
De mate waarin het dagelijks leven is aangetast
Of er sprake is van blijvende beperkingen
Vergelijkbare uitspraken in eerdere zaken
Als referentiekader worden in Nederland de Rotterdamse Schaal (www.rotterdamseschaal.nl) en de Smartengeldgids van de ANWB gebruikt. Deze gids bevat een overzicht van rechterlijke uitspraken die als uitgangspunt kunnen dienen bij onderhandelingen en procedures.
De bedragen lopen sterk uiteen. Bij relatief beperkt letsel met volledig herstel kan het gaan om enkele honderden euro's. Bij ernstig en blijvend letsel, zoals een dwarslaesie, zwaar hersenletsel of het verlies van een lichaamsfunctie, kunnen smartengeldbedragen oplopen tot tienduizenden euro's. In uitzonderlijke gevallen nog hoger.
Wilt u een beter beeld van wat in uw specifieke situatie realistisch is? Lees dan ook onze pagina over de hoogte van smartengeld, of neem contact met ons op voor een persoonlijk gesprek.
In de praktijk wordt smartengeld niet door een rechter vastgesteld, maar vastgesteld op basis van onderhandelingen met de verzekeraar van de aansprakelijke partij.
Een gespecialiseerde letselschadeadvocaat kent de gebruikelijke bandbreedte voor uw type letsel, weet welke argumenten gewicht in de schaal leggen en voert de onderhandeling namens u. In de meeste gevallen worden de kosten van die rechtsbijstand vergoed door de aansprakelijke partij.
Smartengeld is bovendien slechts een van de schadeposten waarop u aanspraak kunt maken. De volledige vergoeding bij letselschade omvat ook medische kosten, inkomensverlies en kosten voor huishoudelijke hulp. Het is belangrijk dat al die posten goed in kaart worden gebracht, zodat er niets buiten beeld blijft.
Soms rijzen er rond smartengeld vragen die verder gaan dan de standaardsituatie. Heeft een slachtoffer dat na een ongeluk in coma raakt eigenlijk recht op smartengeld?
Het antwoord is genuanceerd. De Hoge Raad heeft in meerdere arresten bepaald dat bewusteloosheid op zichzelf geen reden is om smartengeld te weigeren. Gedurende een comateuze toestand kan immers sprake zijn van gederfde levensvreugde. In het Mallorca-arrest van 2025 is wel een grens getrokken: wanneer een slachtoffer aantoonbaar nooit bewust is geweest van het hem aangedane leed en de vergoeding ook niet meer ten goede kan komen aan het slachtoffer zelf, bestaat er geen recht op smartengeld.
Het slachtoffer moet zelf (persoonlijk) tijdens zijn leven aanspraak maken op smartengeld. Juist in gevallen waarin het slachtoffer direct bij het ongeval of korte tijd daarna in coma raakt, is dat eigenlijk onredelijk. Het is namelijk de vraag of familieleden en/of een advocaat het slachtoffer bij het doen van deze (als hoogstpersoonlijk beschouwde) aanzegging kunnen vertegenwoordigen. Hoe dan ook is het belangrijk dat altijd zo snel mogelijk na het ongeval aanspraak wordt gemaakt op smartengeld.
Onze collega Wendela Bos schreef hierover een uitgebreid artikel. U leest het in onze sectie Actueel. Het laat zien hoe genuanceerd het recht rondom smartengeld kan zijn, en hoe waardevol het is om iemand naast u te hebben die deze materie kent.
Ja. Smartengeld staat los van materiële schadeposten zoals medische kosten, inkomensverlies en kosten voor huishoudelijke hulp. U kunt beide soorten schade tegelijkertijd claimen. Samen vormen zij de volledige vergoeding waarop u recht kunt hebben.
Een smartengelduitkering wordt in de meeste gevallen niet als inkomen beschouwd voor de belasting. Toch kan de ontvangst van een groter bedrag aan smartengeld in sommige situaties invloed hebben op inkomensafhankelijke regelingen. Het is verstandig dit vooraf te laten nagaan, bijvoorbeeld via de Belastingdienst of een financieel adviseur.
Dat hangt af van het verloop van uw zaak. Soms wordt relatief snel een voorschot uitgekeerd, zeker als de aansprakelijkheid duidelijk is. Een definitieve afwikkeling, waarbij ook rekening wordt gehouden met de toekomstige gevolgen van het letsel, kan bij ernstige zaken meerdere jaren duren. Uw advocaat informeert u realistisch over wat u kunt verwachten.
Een definitieve vaststellingsovereenkomst is in principe bindend. Daarom is het belangrijk om niet te snel akkoord te gaan, zeker niet voordat het medisch eindresultaat duidelijk is. Twijfelt u of u destijds een eerlijk bedrag heeft ontvangen? Bespreek het met ons. In sommige gevallen zijn er nog mogelijkheden.
Ja. In de meeste gevallen geldt een verjaringstermijn van vijf jaar, gerekend vanaf het moment dat u bekend was met de schade en de aansprakelijke partij. Wacht daarom niet te lang met het inwinnen van advies.
Na een ingrijpend ongeval is smartengeld misschien niet het eerste waar u aan denkt. Maar het is wel iets waar u recht op kunt hebben, en iets dat recht doet aan wat u heeft meegemaakt.
De advocaten van BVD Letselschadeadvocaten helpen u begrijpen waar u staat en wat redelijk is. Met dertig jaar ervaring, een advocaatscore van 9,5 en vestigingen in Barneveld, Veenendaal, Hardinxveld-Giessendam en Kampen, staan wij voor betrouwbare en persoonlijke begeleiding. Niet om procedures te starten, maar om u vooruit te helpen.
Bel ons voor een gratis en vrijblijvend eerste gesprek. Of stel uw vraag via het contactformulier.